مسئول گناهان ديگرى نيستند بلكه مسئول گناهان خويشند ، زيرا در تحقق گناه ديگران شركت داشتند و از يك نظر گناه خودشان محسوب مىشود . 2 - تسليم بيهوده ! كمتر كسى پيدا مىشود كه حقيقت را در مرحله شهود ببيند و باز هم آن را انكار كند ، به همين دليل گنهكاران و ستمگران هنگامى كه در آستانه مرگ قرار مىگيرند و پرده‌هاى غفلت و غرور كنار مىرود و چشم برزخى پيدا مىكنند اظهار ايمان مىكنند ، همانگونه كه در آيات فوق خوانديم « * ( فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ) * » . منتها در اين هنگام سخنان مختلفى دارند ، بعضى اعمال زشت خود را حاشا مىكنند و مىگويند : ما عمل بدى انجام نداديم ( همانگونه كه در آيات فوق آمده ) يعنى آن قدر دروغ گفتند كه دروغ جزء خميره وجودشان شده و با اينكه مىدانند جاى دروغ نيست باز هم دروغ مىگويند ! ، حتى از بعضى آيات قرآن استفاده مىشود كه در رستاخيز نيز جمعى دروغ مىگويند قالُوا وَاللَّه رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ : « مشركان مىگويند سوگند به پروردگار كه ما مشرك نبوديم » ! ( سوره انعام آيه 23 ) . بعضى ديگر اظهار ندامت مىكنند و تقاضاى بازگشت به دنيا ( سوره سجده آيه 12 ) . بعضى ديگر تنها ابراز ايمان مىكنند مانند فرعون ( سوره يونس - 90 ) ولى به هر حال هيچيك از اين سخنان پذيرفته نخواهد شد ، چرا كه وقت آن گذشته است و اين گونه ابراز ايمان جنبه اضطرارى دارد و كرارا گفته‌ايم كه ايمان اضطرارى بى اثر است .